السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: آرام)
19
تفسير هدايت (فارسى)
آنان از تمايلاتى منفى همچون تكبر و خود بزرگ بينى بود تا بتوانند به افقهاى بندگى و تسليم شدن به ارزشها و حق بالا روند ، و اين خود مقتضى آن است كه رسولان از افراد بشر بوده باشند ، تا تسليم شدن به ايشان تأثير كاملترى در آزمايش بشر داشته باشد و معلوم شود كه : آيا از تمايل به كبر رهايى يافته و به آسمان فروتنى نسبت به خدا رسيدهاند يا نه ، در صورتى كه مىدانيم كه مبارزه بر سر سلطه و قدرت بزرگتر از هر مبارزهء ديگر است ، و شهوت رياست از هر شهوت ديگر شديدتر ، و اين كه فرستادگان از آن جهت آمدند تا در ميان مردمان به داد داورى كنند ، در صورتى كه طاغيان و گردنكشان به ستم فرمان مىراندند . و نيز از آن با خبر شوى كه چگونه از تسلّط خود دست برمىدارند و تسليم امر فرستادگان يا جانشينان و اوصيا و اولياى ايشان مىشوند . و اين در واقع آزمايش بزرگ براى طاغيان و تأييد كنندگان و پيروان ايشان و فتنه و آزمايشى است كه بيشتر نفوس ضعيف گرفتار آن شدهاند ، و شكلى از آن در فرمان خداوند متعال به ابليس براى سجده كردن به آدم و نه نسبت به بزرگترين فرشتگانش آن را مشاهده مىكنيم كه سبب رد كردن و تمرّد ابليس نسبت به اين فرمان شد ، و در اين خود تأكيدى است بر اين كه ظاهر قرآن شريعت است و باطن آن ولايت ، از آن جهت كه خضوع انسان نسبت به بشرى همچون خودش به اعتبار ولايت داشتن بر او از جانب خدا امرى سخت دشوار است ، و كافران نيز به همين گونه زير بار آن نمىرفتند . « فَكَفَرُوا وَ تَوَلَّوْا - پس كافر شدند و به فرمان خدا پشت كردند . » به فرستادهء خدا و رسالت او كفر ورزيدند و شكر اين دو نعمت را به جاى نياوردند ، و از آن جا كه براى انسان زندگى در خلأ و بيكارى غير ممكن است ، توجّه خويش را به ارزشهاى فاسد و رهبريهاى منحرف ( گمراهى ) معطوف داشتند ، و شايد تولّى در اين جا به اين مفهوم بوده باشد ، يعنى ولايت غير خدا را برگزيدند ، چنان كه در تفسيرهاى آيهء كريمهء : فَهَلْ عَسَيْتُمْ - إِنْ تَوَلَّيْتُمْ - أَنْ تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ وَ تُقَطِّعُوا أَرْحامَكُمْ آمده است ، و گاه كفر به معنى گزينش ايستارى نفسى و مبدءى است ، در صورتى كه تولّى از ايستارى عملى و سياسى حكايت مىكند .